Kodeks pracy przyznaje pracownikowi prawo do corocznego, nieprzerwanego, płatnego urlopu wypoczynkowego. Poza tym prawo to jest chronione w bardzo wysokim stopniu a mianowicie pracownik nie może zrzec się prawa do urlopu. Pracownicy borykają się jednak z podstawowymi problemami co do niechęci udzielania urlopów przez pracodawców jak również co do niedogodności terminu udzielonego urlopu. Tymczasem pracownik ma pewien wpływ na to kiedy chce skorzystać z części swojego urlopu i pracodawca nie ma możliwości, aby mu w tym przeszkodzić. Taką instytucję zna kodeks pracy. Jest to tzw. urlop na żądanie.

Jakie są przesłanki urlopu na żądanie?

Urlopy powinny być udzielane zgodnie z planem urlopów. Plan urlopów ustala pracodawca, biorąc pod uwagę wnioski pracowników i konieczność zapewnienia normalnego toku pracy. Planem urlopów nie obejmuje się części tzw. urlopu na żądanie. Urlop na żądanie stanowi również wyjątek od zasady wykorzystania urlopu wypoczynkowego w całości. Kodeks pracy w art. 167 [2] nakłada na pracodawcę obowiązek udzielenia w terminie wyznaczonym przez pracownika urlopu wypoczynkowego w wymiarze nie dłuższym niż 4 dni jeżeli ten:

• złoży odpowiednie żądanie

Pamiętać należy, że urlopu udziela się w dni, które są dla pracownika dniami pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy, w wymiarze godzinowym, odpowiadającym dobowemu wymiarowi czasu pracy pracownika w danym dniu. Ponieważ taki urlop na żądanie może być łączony z innymi dniami wolnymi od pracy, w szczególności z niedzielami i świętami, zatem łączny czas wypoczynku pracownika w ramach omawianej tu części urlopu może być dłuższy.

Z jakim wyprzedzeniem pracownik powinien zgłosić żądanie?

Kodeks pracy nie określa terminu początkowego od kiedy zgłoszenie takiego żądania jest dopuszczalne. Wydaje się, że terminem początkowym złożenia żądania o udzielenie urlopu na żądanie jest nabycie prawa do urlopu w danym roku. Terminem zaś końcowym - ostatecznym, do którego najpóźniej pracownik może złożyć żądanie o udzielenie mu urlopu jest dzień jego rozpoczęcia.

Czy żądanie pracownika powinno być uzasadnione?

Prawodawca nie ustanowił obowiązku uzasadniania przez pracownika jego żądania o udzielenie mu urlopu w trybie art. 167 [2] kodeksu pracy. Zatem brak jest jakiegokolwiek instrumentu, który umożliwiałby weryfikację przez pracodawcę złożonego żądania. Pracodawca nie może zatem żądać uzasadnienia złożonego żądania. Pracownik bowiem nie składa żadnego wniosku, lecz żądanie. Dla owego żądania nie jest przewidziana żadna szczególna forma.

Nauczyciele są zatrudniani w szkołach na podstawie mianowania (nauczyciele mianowani) lub też na podstawie umowy o pracę. Nauczyciel zatrudniony w szkole przechodzi kolejne szczeble kariery nauczycielskiej – od nauczyciela stażysty, przez nauczyciela kontraktowego, mianowanego aż po nauczyciela dyplomowanego, a z każdym kolejnym stopniem awansu stosunek pracy łączący nauczyciela ze szkołą jest stosunkiem właściwym dla danego stopnia. Kodeks pracy znajduje zastosowanie do stosunków pracy nawiązanych na podstawie mianowania zgodnie z Kartą Nauczyciela jedynie w zakresie nieuregulowanym jej postanowieniami. Czy konsekwencją wypowiedzenia przez pracodawcę umowy o pracę uprawnionym do świadczeń emerytalnych nauczycielom i zatrudnieniem na ich miejsce młodych adeptów sztuki nauczycielskiej, może być wniesienie uzasadnionych pozwów sądowych odnoszących się do niezgodnego z prawem wypowiedzenia umowy o pracę? Na to pytanie odpowie niniejsza opinia prawna.